Δεν υπάρχει «δωρεάν γεύμα» στο συνταξιοδοτικό

Updated: Mar 12, 2020

Γιατί δεν υπάρχει καμία περίπτωση το σημερινό συνταξιοδοτικό και ο τρόπος χρηματοδότησής του να αντέξουν τις δημογραφικές εξελίξεις. Ρεαλιστική αντιμετώπιση, η αλλαγή του συστήματος σε μικτό (διανεμητικό-κεφαλαιοποιητικό). Γράφει ο Μ. Μωυσής.


 

Από το 1960 έως το 2015, το προσδόκιμο επιβίωσης αυξήθηκε κατά 9,1 χρόνια, από 72 έτη στα 81,1 έτη. Χαμογελάστε, το εύρημα είναι εντυπωσιακό, σημαίνει ότι σε μέσους όρους αυτά τα 55 χρόνια κερδίζαμε κάθε χρόνο σχεδόν 2 μήνες παραπάνω ζωής. Η μελέτη εκτιμά ότι το προσδόκιμο θα φτάσει τα 84 χρόνια το 2030 και η προβολή δείχνει προσδόκιμο 86,2 έτη το 2040.


Χαμόγελα τέλος. Αν υποθέσουμε ότι από το 1960 έως σήμερα, σε σταθερή ηλικία 65 ετών βγαίνει ο πολίτης σε σύνταξη (σε περιβάλλον μηδενικών επιτοκίων), η αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης και μόνο απαιτεί αύξηση των πόρων χρηματοδότησης της σύνταξης κατά 130% σήμερα, κατά 170% το 2030 και κατά 200% το 2040. Ή, αν προτιμάτε αντίστροφα, προκειμένου να παραμείνουν σταθεροί οι πόροι χρηματοδότησης της σύνταξης σε σχέση με το 1960, η ηλικία συνταξιοδότησης θα έπρεπε να ανέβει στα 74 χρόνια σήμερα και στα 77 και στα 79 χρόνια αντίστοιχα για το 2030 και το 2040. Ή τέλος, για το ίδιο κόστος χρηματοδότησης της σύνταξης με το 1960, η μηνιαία σύνταξη θα έπρεπε να είναι σήμερα μειωμένη κατά 57%, και να μειωθεί κατά 63% το 2030 και κατά 67% το 2040 σε σχέση με αυτή του 1960.

Οι συγκρίσεις είναι τρομακτικές, αλλά σε μεγάλο βαθμό αποτυπώνουν με απλότητα το τεράστιο πρόβλημα του συνταξιοδοτικού μας συστήματος.


Η μελέτη δίνει και άλλα πολύ χρήσιμα στοιχεία για τις δημογραφικές τάσεις στην Ελλάδα, μέσα στα 20 μόλις επόμενα χρόνια:

Ο πληθυσμός άνω των 65 από περίπου 1 στους 5 σήμερα γίνεται 1 στους 3, ο πληθυσμός μειώνεται κατά περίπου 1,3 εκατομμύρια ανθρώπους και ο δείκτης εξάρτησης που δηλώνει το ποσοστό ανενεργών πολιτών προς ενεργούς πολίτες επιδεινώνεται από περίπου 1:2 σήμερα σε 1:1,3.


Η περαιτέρω επεξεργασία των ανωτέρω δεδομένων δείχνει ότι με μηδενικά ποσοστά ανεργίας στον ενεργό πληθυσμό, η παραμονή της μέσης σύνταξης στα σημερινά επίπεδα της τάξης του 70% των μέσων αποδοχών του πληθυσμού θα απαιτούσε επίπεδο εισφορών 30% το 2030 και 40% το 2040.

Στο σενάριο σταδιακής μείωσης της σημερινής ανεργίας σε ποσοστό 10% μέσα στα επόμενα 20 χρόνια, τα επίπεδα εισφορών γίνονται αντίστοιχα 35% και 45%. Ενώ αν υποθέσουμε στο ίδιο σενάριο ανεργίας, ότι το σημερινό υπερβολικά υψηλό επίπεδο εισφορών πρέπει να πέσει σε περίπου 20% για να είναι οικονομικά ανεκτό το σύστημα, η μέση σύνταξη ως ποσοστό των μέσων αποδοχών του ενεργού πληθυσμού θα πρέπει να πέσει περίπου στο 40% το 2030 και στο 32% το 2040 από το σημερινό γενικό επίπεδο του σχεδόν 70%.

Και όλα αυτά, ισχύουν μόνο για τη σύνταξη γήρατος και υπό την υπόθεση της πλήρους εργασίας, δηλαδή χωρίς σενάρια μερικής ή εποχικής απασχόλησης του ενεργού πληθυσμού.


Τα νούμερα ζαλίζουν, λένε όμως την αλήθεια. Και το συμπέρασμα είναι το ίδιο που διατυπώνεται σε πολλές μελέτες τα τελευταία 20-25 χρόνια. «Δεν υπάρχει καμία περίπτωση, το σημερινό συνταξιοδοτικό σύστημα και ο τρόπος χρηματοδότησής του να αντέξουν αυτές τις δημογραφικέ